به سرمایهگذاری فرهنگی توجه نمیشود/فروش بالای کتاب دلیلی بر افزایش میزان مطالعه نیست

به گزارش شبکه اطلاع رسانی هرمز به نقل از فرهنگ کده ؛ برگزاری نمایشگاه کتاب که قرار است در روز ده بهمن در شهر بندر عباس گشایش یابد بهانه ای شد برای ما تا پیش از آن به سراغ یکی از هنرمندانِ خوب استان برویم و گپ و گفتی در همین خصوص با او داشته باشیم.

” مهدی میرابی ” دانش آموخته ی حسابداری و مدیریت است و شاعر، نویسنده و منتقد ادبی است تا کنون یک کتاب مجموعه شعر از او به چاپ رسیده است و کتاب دومش ( مجموعه داستان ) در راه است وی همچنین مقالات متعددی در مجلات به چاپ رسانده است.

آقای میرابی به عنوان سوال اول «برگزاری نمایشگاه کتاب» را چگونه ارزیابی می کنید؟

برگزاری نمایشگاه سالانه کتاب به روند و رشد مطالعه و متعاقب آن پیشرفت علم و فرهنگ کمک می کند و بازار کتاب هم یک بازار کالاست مثل سایر اصناف در آن جنس فروخته می شود ، اما حسن خوب نمایشگاه این است که اولأ از تخفیف خوبی برخوردار است و ثانیأ راحت تر جنس مورد نظر یا به تعبیری کتاب مورد نظر یافت می شود کتاب نه محدود به قشر خاصی است و نه محدود به سن خاصی و همه ی آدم هایی که اهل مطالعه هستند برای دانستن یا افزودن بار اطلاعاتی خود به چنین نمایشگاه هایی رجوع می کنند از دکتر و مهندس گرفته تا اساتید دانشگاه، کارگران شریف و کودک و نوجوان ضمن اینکه این محصول فرهنگی حتی برای نابینایان و معلولین ذهنی هم چیزی دارد که عرضه کند و البته همه اینها بسته به این دارد که تا چه اندازه انتشاراتی ها از آن استقبال کنند و چه تعداد کتاب های خود را به غرفه ها اختصاص دهند و حضور انتشاراتی های معتبری مثل چشمه، ثالث، قطره و… در میزان سطح کیفی نمایشگاه موثر است و روند سال های پیش راضی کننده بود و امیدوارم امسال بهتر از سال های قبل باشد.

به نظر شما تا چه اندازه استقبال و حضور مردم و خریدشان از نمایشگاه می تواند به عنوان مطالعه ی شان از آن کتاب ها تلقی شود؟
در این رابطه هیچ ضمانتی وجود ندارد و متأسفانه تلقی بعضی از مسئولین هم همین است که آمار و میزان مطالعه را بر همین اساس اعلام می کنند و چنین سنجشی از بیخ اشتباه است و حضور پرشور، فروش بالا و تمدید نمایشگاه دلیلی بر میزان مطالعه نیست و مردم با سلایق و ائده های گوناگونی در مکان ها و محیط های جمعی حضور پیدا می کنند وخرید و به تبع ولع آن ریشه در فرهنگ مصرفی ما دارد ما جامعه مصرف گرایی هستیم که بعضاً از کالاهای خریداری شده استفاده نمی کنیم مثل پوشاک، کیف و کفش و امثالهم صرفاً به خاطر اینکه از مد رفته یا طرف به هر نحوی از خرید خود پشیمان شده و ضمن اینکه خرید به خودی خود لذت بخش است و عده ای خرید می کنند بدون اینکه از کالای خریداری شده استفاده ی صحیحی داشته باشند من در نزدیکی خودم کسی را می شناسم که چند سال پیش حدود چهار پنج میلیون تومان کتاب را یکجا خرید و تا امروز حاضرم به جرأت بگویم که حتی یک جلد از آن کتابها را نخوانده است و کتاب چون یک کالای ارزشی است عده ای برای تکمیل دکوراسیون منزل از آن استفاده می کنند و البته کتاب برخلاف کیف و کفش از مد نمی افتد، تاریخ مصرف ندارد و تازگی آن ملاک نیست بنابراین خرید آن ضرری ندارد و آیندگان می توانند از آن بهره ببرند.

شما در مقاله ای تحت عنوان ( چرا مردم ایران کتاب نمی خوانند ) که چندی پیش منتشر شد به طور مفصل دلایل عدم مطالعه مردم را برشمردید اما حالا چه پیشنهاد و راهکاری ارائه می دهید تا مردم با کتاب آشتی کنند؟

ببینید رسانه ها عنصر با نفوذ و تاثیر گذاری هستند که به خوبی می توانند فرهنگ کتاب خوانی را رواج دهند و میل و کشش مردم را به کتاب خوانی ترغیب کنند می توانند از کارشناسان خبره و با سواد دعوت کنند تا در مورد کتاب و تاثیرات مطلوب آن حرف بزنند و به طور کلی همه باید از این فرصت ایجاد شده نهایت استفاده را ببرند بعضی از افراد هستند که به واسطه ی موقعیتشان و شغلی که دارند دارای پایگاه اجتماعی اند و آن ها می توانند در محل کار و بین همکاران خود حضور خود در نمایشگاه کتاب را اعلام و به دیگران توصیه کنند و مثل جامعه ی پزشکان، مدیران شرکت ها و روسای ادارات حضور این بزرگان و حمایتشان از نهاد کتابخانه ها می تواند الگوی مناسبی برای مردم باشد و از طرف دیگر معلمان، اساتید دانشگاه می توانند بخشی از وقت کلاس را به مشاجره، بحث و تبادل نظر در مورد کتاب اختصاص دهند و از دانش آموزان و دانشجویان خود بخواهند بین خانواده، اقوام و دوستان کتاب خوانی را توصیه کنند و این کار اگر به صورت دائمی و هرمی صورت بگیرد نتیجه ی آن مثبت خواهد بود و ضمن اینکه سازمان هایی مثل شهرداری که مستقیماً با مردم در ارتباط هستند می توانند راهکارهایی در جهت ترغیب کتاب خوانی اعمال کنند.

چه راهکارهایی؟ ممکن است بیان کنید

بله به عنوان نمونه جایزه ی ادبی سالانه در بخش های مختلفی مثل شعر، داستان، مقاله و غیره برگزار کنند و همچنین مسابقه و آزمون کتاب خوانی داشته باشند و اینکه شهرداری می تواند کتاب های نویسندگان بومی خود را خریداری کند و با ورود میهمانان نوروزی به آنها هدیه دهد راهکار زیاد است مهم اجرا کردن این راهکارهاست.

سطح کیفی کتاب ها را چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا کتاب هایی که انتشار می یابند مطابق با ذائقه و سلیقه ی مردم است و می تواند تغییری در نگرش مردم ایجاد کند؟

سالانه حدود هفتاد هزار جلد کتاب در ایران چاپ می شود از میان این تعداد مضاف بر تولید کتاب های سال پیش طبیعی است که مردم بتوانند کتاب های مورد نیاز خود را بیابند و هر چند من اعتقاد دارم در بخش ادبیات از میان تولیدات داخلی کتاب هایی که یکی دو دهه ی پیش تولید شده اند کیفیت مطلوب تری نسبت به کتاب های امروزی دارند اما در بخش ادبیات ترجمه بر عکس است و قبلأ تعداد مترجمان خوب ما انگشت شمار بود اما امروز شاهد کتاب های ترجمه ی بیشتری نسبت به سال ها پیش هستیم ولی فراموش نکنیم که این یک طرف ماجراست و بعد دیگر فلسفه ی نشر به کتابهای حاوی مطالب زرد اختصاص دارد که همین جا ضروری می دانم به آن اشاره کنم ما هر ساله با چاپ و تبلیغ حجم و سیعی از کتبی مواجه می شویم که مطابق با میل و سلیقه ی یک عده سازمان های با نفوذ صورت می گیرد. انتشار این دست کتاب ها که به لحاظ جنبه ی کیفی به شدت قابل نقد هستند در مقابل ادبیات منتقد و مستقل بسیار ناچیز است که نه دارای تشکیلاتی هستند و نه از حمایت های مالی برخوردارند افرادی که این مدل ادبیات قلم می زنند ( ادبیات سفارشی ) همیشه در تصویراند، مورد حمایت قرار می گیرند و جایزه دریافت می کنند و از طرفی افرادی که ادبیات مستقل را دنبال می کنند درگیر ممیزی، سانسور و در معرض اتهام قرار دارند در سایر حوزه های میان رشته ای مثل سینما هم این رویه تکرار می شود وقتی شما به نمایشگاه های کتاب مراجعه می کنید چه سالانه و چه نمایشگاه های کوچک در سطح شهر شاهد این گونه تبعیض و تضاد هستند و به خوبی می توانید آن را لمس کنید تا زمانی که این رویه وجود دارد و سهم وزارت فرهنگ و ارشاد در بودجه ی عمومی کشور یک درصد باشد شاهد تغییر بنیادینی در فرهنگ ( اعم از پوشش، رفتار، وجدان کاری ) و متعاقب آن کتاب خوانی نخواهید بود.

آقای میرانی شما اشاره کردید که ادبیات سفارشی مورد حمایت ویژه قرار دارد، ادبیات مستقل و منتقد چگونه باید حمایت شود؟
سازمان های مردم نهاد ( ان جی او ) ها، موسسات خیریه و افراد خَیر و بزرگان و معتمدین شهر باید بخشی از فعالیت های مردمی خود را به حوزه ی کتاب و چاپ آثار اختصاص دهند و همچنین “بخش مطالعات فرهنگی دانشگاه ها” به آثار مطلوب و فاخر نگاه ویژه ای داشته باشند و سرمایه گذاری در چاپ کتاب به علت اینکه سودی نخواهد داشت و ممکن است به ضرر هم منجرب شود باعث می شود افراد سرشناس حاضر نباشند دست نویسندگان مستقل را بگیرند اما نباید فراموش کرد این یک کار فرهنگی است و ما چون در مرحله ی کاشت بذر آن هستیم ابتدا باید ضرر دهیم تا بلکه در آینده به سود برسیم و نکته ی دیگری هم در اینجا حائز اهمیت است که اگر قرار باشد از نویسنده ای حمایت شود باید آثار او توسط کارشناسان و خبرگان ادبیات مورد بررسی قرار بگیرد تا خروجی ما ادبیات فاخر باشد.

آقای میرانی از تازه های نشر چه خبر؟ و اگر بخواهید به مخاطبان کتابی معرفی کنید، در این نمایشگاه چه کتابی معرفی خواهید کرد؟

از تازه های نشر اطلاع دقیقی در دست ندارم ولی من تأکید می کنم مردم کتاب خوب بخوانند و بر خلاف حوزه های دیگر در بازار کتاب بین جنس خوب با جنس بد تفاوت قیمتی چندانی نیست و بعضأ پیش می آید که کتاب های غیر متعالی قیمتشان از کتاب های متعالی گران تر است و در اینجا نقش مخاطبان در کتاب شناسی خیلی مهم است که بدانند چه آثاری را برای مطالعه برگزینند و به عقیده ی من لازم است نهاد هایی مثل فرهنگستان و کانون نویسندگان ایران در این خصوص ( مشاور معرفی کتاب ) سامانه ای را اتخاذ دهند البته باید به دور از سلیقه و جناح بندی باشد اما اگر بخواهم کتابی را معرفی کنم می گویم مجموعه ی سه جلدی داستان کوتاه در ایران به قلم دکتر حسین پاینده را بخوانند و در این سه جلد آثار شاخص ایرانی که به سبک های مختلفی نوشته شده منتخب و مورد بررسی و نقد دقیق قرار گرفته است و خواندن این سه جلد تا حدود زیادی فهم دقیقی از چهار مکتب مهم و جریان ساز بدست می دهد. که برای هر نویسنده ای ضروری است بدانند و طی سال های اخیر این کتاب یکی از تأثیرگذارترین و بدعت گذارترین کتاب ها در حوزه ی ادبیات داستانی ایران بوده است.

ممکن است از مکتب ها نام ببرید؟

جلد اول این کتاب به داستان هایی اختصاص دارد که به پیروی از مکتب رئالیسم و ناتورالیسم نوشته شده اند و جلدهای دوم و سوم به ترتیب مکتب های مدرن و پسامدرن را در بر می گیرد.

آقای میرابی از اینکه دعوت ما را پذیرفتید سپاسگزارم در پایان اگر صحبتی مانده بفرمائید

من هم از شما تشکر می کنم که این فرصت را به بنده اختصاص دادید و صحبت خاصی نیست امیدوارم مردم از نمایشگاه به گرمی استقبال کنند و حداقل بخشی از کتاب هایی را که می خرند تا سال بعد که نمایشگاه بر می گردد مطالعه کنند.

انتهای خبر/

- - , .